Starosta na wniosek gminy może skierować bezrobotnego bez prawa do zasiłku korzystającego ze świadczeń z pomocy społecznej do wykonywania prac społecznie użytecznych w wymiarze do 10 godzin w tygodniu.
Do wykonywania prac społecznie użytecznych mogą być kierowane również osoby uczestniczące w kontrakcie socjalnym, indywidualnym programie usamodzielniania, lokalnym programie pomocy społecznej lub indywidualnym programie zatrudnienia socjalnego (zwana dalej osobą uczestniczącą), jeżeli podjęły uczestnictwo w tych formach w wyniku skierowania powiatowego urzędu pracy.
Prace społecznie użyteczne organizowane są przez gminę w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, organizacjach lub instytucjach statutowo zajmujących się pomocą charytatywną lub na rzecz społeczności lokalnej.
Gmina sporządza do 31 stycznia każdego roku roczny plan potrzeb w zakresie wykonywania prac społecznie użytecznych, zwany dalej „planem”, i przesyła go właściwemu miejscowo staroście i kierownikowi ośrodka pomocy społecznej.
Wykonywanie prac społecznie użytecznych odbywa się na podstawie porozumienia zawartego między starostą a gminą, na rzecz której prace społecznie użyteczne będą wykonywane. Kierownik ośrodka pomocy społecznej na podstawie porozumienia sporządza listę osób uprawnionych, które mogą zostać skierowane do wykonywania prac społecznie użytecznych na terenie gminy, i przesyła ją do właściwego miejscowo powiatowego urzędu pracy.
Gmina lub podmiot, w którym są organizowane prace społecznie użyteczne, przyjmuje skierowaną przez starostę osobę uprawnioną w celu wykonywania prac społecznie użytecznych, zgodnie z porozumieniem oraz poucza go o konieczności przestrzegania ustalonego w miejscu wykonywania pracy społecznie użytecznej porządku i dyscypliny, zapoznaje go również z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy. Przy przydziale prac społecznie użytecznych uwzględnia się wiek osoby uprawnionej, stan jego zdrowia oraz, w miarę możliwości, posiadane kwalifikacje.
Gmina lub podmiot, w którym są organizowane prace społecznie użyteczne, prowadzi ewidencję tych prac wykonywanych przez osoby uprawnione i ustala wysokość przysługujących im świadczeń, uwzględniając rodzaj wykonywanej pracy.
Bezrobotnemu oraz osobie uczestniczącej, nieposiadającym prawa do zasiłku, przysługuje świadczenie w wysokości nie niższej niż 6 zł za każdą godzinę wykonywania prac społecznie użytecznych. Świadczenie nie przysługuje za okres niewykonywania pracy, w tym za okres udokumentowanej niezdolności do pracy.
Na wniosek gminy starosta refunduje ze środków Funduszu Pracy, do wysokości określonej w porozumieniu, kwotę wypłaconych osobom uprawnionym w poprzednim miesiącu świadczeń. Starosta refunduje gminie ze środków Funduszu Pracy do 60 % minimalnej kwoty świadczenia przysługującego bezrobotnemu oraz osobie uczestniczącej.
Po szczegółowe informacje dotyczące warunków i trybu realizacji prac społecznie użytecznych należy zgłosić się do właściwego powiatowego urzędu pracy.
Podstawa prawna:
Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.)
Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 22 lipca 2011 r. w sprawie organizowania prac społecznie użytecznych (Dz. U. Nr 155, poz. 921)